Jamil ul Din Aali ki Doha Nigari

جمیل الدین عالیؔ کی دوہا نگاری


  • Prof: Dr Irfan Ullah Khattak Chairman, Department of Urdu, Government Post Graduate College Bannu, KPK.




Urdu literature, Poetry, Mirza Jamil Uddin Aali, Doha


There are several authors of Urdu literature who have devoted much of their time and effort to ensuring that Urdu literature is widely read and who have attained a reputation for their excellent poetry and prose. While some focused on a specific genre to create works of art in their own disciplines, some were all-around artists. Mirza Jamil Uddin Aali, one of the writers in Urdu literature, not only made a name for himself in prose and poetry but also got involved in journalism. In addition to his outstanding poetry and prose, Aali is renowned for his intense interest in Doha, which he further developed and propagated as a significant and well-known subgenre of Urdu poetry. It is certain that neither a renowned Doha author nor Doha as a speech genre had ever existed before him. Only Aali deserves credit for introducing it to the general public in new colour and harmony. He gave it such consistency as a form of expression that it is now a well-liked component of Urdu poetry. The atmosphere that Doha is linked with and that his name is attributed to in Doha brings out the essence of his personality.


۱۔عالیؔ’ ، جمیل الدین ، "غزلیں ، دوہے ، گیت"، پاکستان رائیٹرز کوآپریٹیو سوسائٹی کراچی۔ لاہور ، اپریل۲۰۰۰ء ،ص ۱۲۲

۲۔محمد عمر، ماہنامہ ، "چہار سو" ، راولپنڈی ، نومبر ، دسمبر ، ۱۹۹۵ء ، ص ۲۵

۳۔عالیؔ ، جمیل الدین ، " غزلیں ، دوہے ، گیت" ، محولہء بالا ، ص ۴۶

۴۔عالیؔ ، جمیل الدین ، " غزلیں ، دوہے ، گیت" ، محولہء بالا ، ص ۴۶

۵۔وارث سرہندی، علمی اردو لغت جامع ، علمی کتب خانہ۔ لاہور ، ۲۰۱۴ء، ص ۷۵۰

۶۔عبدالمجید ، خواجہ، جامع اللغات (جلد دوم) ، اردو سائنس بورڈ ، لاہور ۱۹۸۹، ص۱۰۴۰

۷۔اردو لغت (جلد نہم) ، اردو لغت بورڈ ، کراچی،۱۹۸۸ء ، ص ۷۳۵

۸۔نور الحسن نیئر، نور اللغات (جلد سوئم) ، نیشنل بک فاؤنڈیشن ، اسلام آباد ، ۱۹۸۵ء ، ص ۱۴۱

۹۔تاریخ ادبیات، مسلمانان پاکستان و ہند (جلد اول) ، ۱۹۷۱ء ، ص ۱۲۴

۱۰۔فرمان فتح پوری، ڈاکٹر، "جمیل الدین عالیؔ اور اردو دوہا نگاری"، مشمولہ ، دنیائے ادب " (جمیل الدین عالیؔ نمبر)، کراچی ، ۲۰۰۰ء ، ص ۳۸۳

۱۱۔عالیؔ، جمیل الدین ، "لاحاصل" ، پاکستان رائٹرز کوآپریٹیو سوسائٹی ، لاہور، ۱۹۹۵ء، ص ۳۹

۱۲۔ایضاًص ۳۷

۱۳۔عالیؔ، جمیل الدین ، "غزلیں ، دوہے ، گیت"، محولہ بالا، ص ۱۳۶

۱۴۔ایضاًص ۱۲۲

۱۵۔ایضاًص ۱۳۷

۱۶۔ایضاًص ۱۴۲

۱۷۔ایضاًص ۱۳۷

۱۸۔خلیق انجم، ڈاکٹر، "اردو کا بانکا اور سجیلا شاعر"، (مضمون)، مشمولہ، "دوہے"، ص ۱۸۸

۱۹۔عالیؔ، جمیل الدین ، "دوہے" ، پاکستان رائٹرز کوآپریٹیو سوسائٹی ، کراچی ، لاہور، ۲۰۰۰ء، ص ۸۲

۲۰۔ردلوی شارب، ڈاکٹر، "عالیؔ اور اردو دوہے"، (مضمون)، مشمولہ، "دوہے "، ص ۲۱۵

۲۱۔عالیؔ، جمیل الدین، ڈاکٹر، محولہ بالا، ص ۷۸

۲۲۔رفیق خاور، "عالیؔ چال کرن کرن سنگیت"، مشمولہ، "دنیائے ادب"، (جمیل الدینعالیؔ نمبر)، کراچی،۲۰۰۱، ص ۱۲۴-۱۲۵

۲۳۔عالیؔ، جمیل الدین،"اے مرے دشتِ سخن"، پاکستان رائٹرز کوآپریٹیو سوسائٹی ، کراچی، لاہور، مارچ ۱۹۹۵ء ، ص ۱۰۹

۲۴۔ایضاًص ۱۱۶

۲۵۔ادیب سہیل،"دوہے اور عالیؔ جی کے دوہے"، مشمولہ، "دنیائے ادب "، (جمیل الدین عالیؔ نمبر)، کراچی ،۲۰۰۱ء ، ص ۴۵۴

۲۶۔عالیؔ، جمیل الدین،"اے مرے دشتِ سخن"، محولہ بالا ، ص ۱۵۰

۲۷۔ خلیق انجم ، ڈاکٹر، ارمغان عالیؔ ، پاکستان رائٹرز کواپریٹو سوسائٹی کراچی، لاہور، ص ۲۸۴

۲۸۔ جمیل الدین عالیؔ ، دوہے، پاکستان رائٹرز کواپریٹو سوسائٹی(کوپرا) ، کراچی، اگست۲۰۰۳ء

۲۹۔ جمیل الدین عالیؔ، لا حاصل (تیسرا ایڈیشن اضافوں کے ساتھ) ، پاکستان رائٹرز کواپریٹو سوسائٹی لاہور، ۱۹۹۳ء، ص۴۹

۳۰۔ ایضاً، ص۵۰

۳۱۔ جمیل الدین عالیؔ ، غزلیں، دوہے، گیت، ص۱۳۴

۳۲۔ ایضاً، ص۱۳۴




How to Cite

Khattak, P. D. I. U. (2022). Jamil ul Din Aali ki Doha Nigari: جمیل الدین عالیؔ کی دوہا نگاری. Al-Aijaz Research Journal of Islamic Studies & Humanities , 6(3), 1-10. https://doi.org/10.53575/arjish.v6.03(22)u1.1-10